Onboarding Pop-up Richtlijn
UX Richtlijn voor informatieve pop-ups
Samenvatting
Deze richtlijn beschrijft hoe we informatieve pop-ups (onboarding, tutorials, herinneringen) tonen aan gebruikers. Het patroon balanceert tussen het aanbieden van nuttige informatie en het respecteren van de gebruiker.
Kernprincipes:
- Twee duidelijke keuzes: "Ik heb dit gelezen" en "Niet nu"
- Progressief afnemende frequentie bij herhaald weigeren
- Altijd toegankelijke hulpknop
- Synchronisatie tussen apparaten via server
De twee knoppen
Elke onboarding pop-up bevat twee acties:
| Knop | Betekenis | Gevolg |
|---|---|---|
| Ik heb dit gelezen | Gebruiker heeft de informatie tot zich genomen | Pop-up verschijnt nooit meer automatisch |
| Niet nu | Gebruiker heeft nu geen tijd of interesse | Pop-up verschijnt later opnieuw (zie gedrag hieronder) |
De X-knop rechtsboven gedraagt zich identiek aan "Niet nu".
Waarom twee knoppen?
Een enkele "sluiten" knop is onduidelijk. De gebruiker weet niet of sluiten betekent "ik heb het begrepen" of "laat me met rust". Door twee expliciete opties te bieden:
- Weet de gebruiker precies wat er gaat gebeuren
- Heeft de gebruiker controle over de ervaring
- Kan het systeem gepast reageren op de intentie
Gedrag bij "Niet nu"
Wanneer een gebruiker op "Niet nu" klikt, past het systeem een wachtperiode toe voordat de pop-up opnieuw verschijnt. Deze wachtperiode escaleert bij herhaald weigeren.
Wachtperiode schema
| Aantal keer "Niet nu" | Wachtperiode | Uitleg |
|---|---|---|
| 1-2 keer | 24 uur OF nieuwe sessie | Normale herinneringsfrequentie |
| 3-4 keer | 7 dagen EN NIET nieuwe sessie | Gebruiker wil duidelijk minder vaak herinnerd worden |
| 5 keer | Permanent uit | Systeem stopt automatisch met tonen |
Nieuwe sessie betekent: de browser volledig afsluiten en opnieuw openen. Het sluiten van alleen een tab telt niet als nieuwe sessie.
OF-logica: De pop-up verschijnt wanneer de wachtperiode verstreken is OF wanneer een nieuwe sessie start, afhankelijk van wat het eerst gebeurt.
Waarom progressieve escalatie?
Dit patroon respecteert zowel nieuwe gebruikers als ervaren gebruikers:
- Nieuwe gebruikers krijgen meerdere kansen om de informatie te lezen
- Gebruikers die bewust weigeren worden steeds minder gestoord
- Na 5 keer concludeert het systeem dat de gebruiker de pop-up niet wil zien
De hulpknop
Op elke pagina waar een onboarding pop-up kan verschijnen, is een permanente hulpknop zichtbaar. Bijvoorbeeld: "Hoe lees ik dit?" of een info-icoon (ⓘ).
Functie:
- Opent dezelfde pop-up inhoud op elk gewenst moment
- Werkt altijd, ook nadat de automatische pop-up is uitgeschakeld
- Telt niet mee voor de weigeringsteller
Waarom altijd zichtbaar?
De hulpknop lost een belangrijk probleem op: gebruikers durven "Niet nu" te klikken omdat ze weten dat de informatie altijd terug te vinden is. Dit vermindert angst en frustratie.
Daarnaast maakt het just-in-time leren mogelijk: gebruikers raadplegen de hulp wanneer zij er behoefte aan hebben, niet wanneer het systeem besluit.
Synchronisatie tussen apparaten
Alle gebruikerskeuzes worden server-side opgeslagen en gesynchroniseerd tussen apparaten.
Wat dit betekent voor de gebruiker:
- "Ik heb dit gelezen" op de laptop → geen pop-up meer op tablet of telefoon
- "Niet nu" op het digibord → wachtperiode geldt ook op andere apparaten
- Weigeringsteller is universeel per gebruiker, niet per apparaat
Waarom is dit essentieel?
Zonder synchronisatie zou een gebruiker die op 4 apparaten werkt de pop-up 20 keer kunnen zien (5 keer per apparaat). Dit is onaanvaardbaar voor de gebruikerservaring en ondermijnt het vertrouwen in de software.
Flowdiagram
Richtlijnen voor ontwerpers
Pop-up inhoud
- Houd de tekst beknopt en scanbaar
- Gebruik duidelijke koppen en opsommingen
- Voeg indien relevant afbeeldingen of voorbeelden toe
- Eindig met een hint naar de hulpknop: "Je kunt dit altijd terugvinden via [hulpknop locatie]"
Plaatsing hulpknop
Plaats de hulpknop op een logische, consistente locatie:
- In de paginaheader (aanbevolen)
- Naast relevante grafieken of tabellen als info-icoon
- Niet verstopt in een menu
Knopteksten
Gebruik duidelijke, actieve taal:
- Goed: "Ik heb dit gelezen", "Niet nu"
- Vermijd: "OK", "Sluiten", "Annuleren" (te vaag)
Richtlijnen voor productmanagers
Wanneer dit patroon toepassen
Dit patroon is geschikt voor:
- Tutorials over nieuwe of complexe functionaliteit
- Uitleg bij resultaten, grafieken of dashboards
- Belangrijke mededelingen die gebruikers moeten lezen
- Contextuele hulp bij specifieke workflows
Configureerbare parameters
Per pop-up kunnen de volgende waarden worden aangepast:
- Initiële wachtperiode (standaard: 24 uur)
- Verlengde wachtperiode (standaard: 7 dagen)
- Drempel voor escalatie (standaard: 3 weigeringen)
- Maximaal aantal weigeringen (standaard: 5)
Wijzig deze alleen na analyse van gebruiksdata.
Succes meten
Monitor de volgende metrics:
- Voltooiingspercentage: % gebruikers dat "Ik heb dit gelezen" klikt (doel: >60% binnen 3 vertoningen)
- Gemiddelde weigeringen: hoeveel keer gebruikers gemiddeld weigeren (doel: <2)
- Auto-uitschakelpercentage: % gebruikers dat 5 weigeringen bereikt (doel: <10%)
- Hulpknop gebruik: hoe vaak de hulpknop wordt geklikt (valideert zichtbaarheid)
Toepasbaarheid
Deze richtlijn geldt voor alle onboarding en informatieve pop-ups in het platform. Nieuwe features die een dergelijke pop-up nodig hebben, volgen dit patroon.
Het doel is een consistente, respectvolle gebruikerservaring waarin:
- Gebruikers de controle behouden
- Nuttige informatie beschikbaar blijft
- Het systeem leert van gebruikersgedrag